Araştırmalar ksantelazma ve kolesterol hakkında ne diyor, pek çok kişinin sonuçları neden normal ve kan testiniz sizin için ne anlama geliyor?
Ksantelazma yüksek kolesterolü gösterebilir, ama her zaman değil. Bu sarı göz kapağı plaklarına sahip kişilerin yaklaşık yarısında kan yağı bozukluğu vardır, pek çoğunun kolesterolü ise normaldir ve çoğu zaman “iyi” kolesterol olan HDL düşüktür. Her iki durumda da ksantelazma daha yüksek kalp riskiyle ilişkilidir, bu yüzden kan testi yaptırmaya değer. Bu rehber kanıtları ve sonuçlarınızla ne yapacağınızı açıklıyor.
Ksantelazma bazen yüksek kolesterolü gösterir, ama güvenilir bir gösterge değildir. Bu duruma sahip kişilerin yaklaşık yarısında yüksek LDL, yüksek trigliserit veya düşük HDL gibi bir lipid bozukluğu vardır ve bulunduğunda kişilerin %25-70’inin kan yağları normaldir. Her durumda daha yüksek kalp riskiyle ilişkilidir, bu yüzden makul sonraki adım doktorunuzla lipid kan testi yaptırmaktır.
Önemli noktalar
- Ksantelazması olan kişilerin yaklaşık yarısında kan yağı bozukluğu vardır.
- Pek çoğunun toplam kolesterolü normal, ancak HDL’si düşüktür.
- Bir meta-analiz ksantelazmada daha yüksek LDL ve apolipoprotein B buldu.
- Ksantelazma, kolesterolden bağımsız olarak kalp hastalığıyla ilişkilidir.
- Lipid profili ile karaciğer, tiroid ve şeker testleri nerede durduğunuzu gösterir.
- Kolesterolü düşürmek kalbinizi korur, ancak mevcut plakları nadiren yok eder.
Bu sayfada 18 bölüm
Ksantelazma yüksek kolesterolü gösterir mi?
Bazen. Ksantelazması olan kişilerin yaklaşık yarısında kan yağı bozukluğu vardır, bu yüzden kontrol yaptırmak için bir nedendir, ancak bu duruma sahip pek çok kişinin kolesterolü normaldir.
Ksantelazma palpebrarum, göz kapağı derisinin alt katmanında, genellikle gözlerin iç köşelerine yakın, yağ dolu köpük hücrelerinin birikimidir.[1] Göz kapaklarındaki bu kolesterol birikimleri yağdan oluştuğu için yüksek kolesterol anlamına geldiğini varsaymak doğaldır. Araştırmalar durumun daha karmaşık olduğunu söylüyor: Çoğu zaman anormal kan yağlarıyla birlikte görülürler, ama her zaman değil ve kolesterol iyi görünse bile kalp riski taşırlar.
Ksantelazma neyin göstergesi rehberimiz olası her anlamı ele alıyor, ksantelazmanın nedenleri sayfamız ise neden oluştuğunu açıklıyor.
Ksantelazma ne sıklıkla yüksek kolesterolle birlikte görülür?
Kişilerin yaklaşık yarısında. Kan yağları normal olanların oranına dair tahminler, incelenen gruba göre %25 ile %70 arasında değişir.
StatPearls, ksantelazması olan kişilerin yaklaşık %50’sinde birincil veya ikincil bir lipid bozukluğu olduğunu bildirir.[1] American Academy of Ophthalmology’nin EyeWiki kaynağı, ksantelazma bulunduğunda hastaların %25-70’inin kan yağlarının normal olduğunu belirtir.[5] 42 hastanın ksantelazması olmayan 42 kişiyle karşılaştırıldığı bir çalışmada %45,2’sinin kolesterolü yüksek, %54,8’inin normaldi.[2]
Yani olasılık yazı tura atmaya yakındır; cevabın tahmin değil, kan testi olmasının nedeni de tam olarak budur.
Ksantelazma ve kolesterol üzerine en büyük analiz ne buldu?
Ortalama olarak ksantelazması olan kişilerde, olmayanlara göre toplam kolesterol, LDL ve apolipoprotein B daha yüksek, apolipoprotein A1 daha düşük ve karotis atardamar duvarları daha kalındı.
2020 tarihli bir meta-analiz, 854 hastayı içeren 15 vaka-kontrol çalışmasını bir araya getirdi. Ksantelazması olan kişilerde toplam kolesterol, LDL kolesterol ve apolipoprotein B’nin daha yüksek, apolipoprotein A1’in daha düşük olduğunu, ayrıca karotis intima-medyasının daha kalın ve ateroskleroz riskinin daha yüksek olduğunu buldu.[3]
Apolipoprotein B, kolesterolü atardamar duvarlarına taşıyan parçacıkların üzerinde bulunur, apolipoprotein A1 ise HDL’nin ana proteinidir. Yani bu tablo, standart kolesterol sayısı çok yüksek olmayan kişilerde bile zararlı parçacıkların daha çok, koruyucu olanın daha az olduğuna işaret eder.
HDL ksantelazmada neden önemlidir?
Çünkü ksantelazması olan ve kolesterolü “normal” olan pek çok kişide koruyucu kolesterol olan HDL düşüktür. Yalnızca toplam kolesterole bakarsanız bu kolayca gözden kaçabilir.
42 hastalık çalışmada, çoğunun toplam kolesterolü normal olmasına rağmen ortanca HDL, ksantelazması olmayan kişilerdeki 50,5 mg/dL’ye karşılık 36,2 mg/dL idi. Yazarlar yerel, hormonal veya bağışıklık hücresiyle ilgili etkenlerin de rol oynadığını öne sürdü.[2] StatPearls de düşük HDL’yi ksantelazmayla bağlantılı birincil lipid bozuklukları arasında sayar.[1]
Sonuçlarınızı aldığınızda yalnızca toplam rakamı değil, HDL’yi ve trigliseritleri de sorun.
Ksantelazmayla hangi lipid bozuklukları bağlantılıdır?
Başlıca örüntüler yüksek LDL kolesterol, birlikte yüksek kolesterol ve trigliserit, yüksek trigliserit ve düşük HDL’dir; ailesel hiperkolesterolemi gibi kalıtsal bozukluklar da bunlara eklenir.
StatPearls tip IIa, IIb ve IV hiperlipidemiyi ve düşük HDL’yi ksantelazmayla bağlantılı birincil lipid bozuklukları arasında sayar.[1] Sade bir dille:
- Tip IIa. Yüksek LDL kolesterol.
- Tip IIb. Birlikte yüksek LDL kolesterol ve yüksek trigliseritler.
- Tip IV. Yüksek trigliseritler.
- Düşük HDL. Koruyucu kolesterolün çok az olması.
Ksantelazması olan gençlerde kalıtsal bir lipid bozukluğu daha olasıdır.[1] Ksantelazma genetik mi sayfamız aile bağlantısını açıklıyor.
Ksantelazma ailesel hiperkolesterolemi belirtisi olabilir mi?
Evet. LDL’yi doğumdan itibaren çok yüksek tutan kalıtsal bir durum olan ailesel hiperkolesteroleminin belirtileri arasında, özellikle tendon yumrularıyla birlikte ksantelazma da vardır.
500 kişide 1 ile 250 kişide 1’i etkiler ve dominant biçimde aktarılır, bu yüzden etkilenen bir ebeveynin her çocuğunun bunu kalıtım yoluyla alma olasılığı %50’dir. Belirtileri arasında ksantelazma ve aşil tendonlarında, dirseklerde, ellerde, dizlerde ve ayaklarda tendon ksantomları vardır. Bakım olmadan erkeklerin yaklaşık yarısı 50 yaşına, kadınların yaklaşık %30’u 60 yaşına kadar koroner olay yaşadı ve statinler ilk basamaktır.[6]
Genç yaşta ksantelazmanız, çok yüksek LDL’niz varsa veya ailenizde genç yaşta kalp krizi görülmüşse bunu sorun. Tendon xanthomata sayfamız tendon belirtisini ele alıyor.
Hangi diğer durumlar kolesterolü yükseltip ksantelazmaya yol açabilir?
Diyabet, tiroidin az çalışması, bazı karaciğer ve böbrek durumları ve belirli ilaçlar kan yağlarını yükseltebilir ve ksantelazmayla bağlantılıdır.
StatPearls ikincil nedenler arasında primer biliyer kolanjit, diyabet, tiroidin az çalışması, nefrotik sendrom, retinoid veya östrojen ilaçları ve sarkoidozu sayar.[1] Ksantelazmayı kontrol eden doktorun genellikle kolesterol testinden fazlasını istemesinin nedeni budur. Ksantelazmam neden oldu ve göz çevresinde kolesterol birikimine ne yol açar sayfalarımız daha ileri gidiyor.
Bazı kişilerde neden normal kolesterolle ksantelazma görülür?
Çünkü kan yağları hikâyenin yalnızca bir parçasıdır. Göz kapağının kendi mekaniği, düşük HDL ve yerel, hormonal veya bağışıklıkla ilgili etkenler rol oynayabilir.
StatPearls, göz kırpmanın göz kapağındaki minik damarları sıkıştırdığını, damarların yaşla birlikte daha geçirgen hale geldiğini ve makrofajların yağla dolarak köpük hücrelerine dönüştüğünü, iltihabın da sürece katkıda bulunduğunu anlatır.[1] Bu, kandaki düzeyler çok yüksek olmasa bile yağın göz kapağında toplanabileceği anlamına gelir. Düşük HDL ve diğer yerel etkenlerle birlikte,[2] “normal kolesterol” ile ksantelazmanın neden bu kadar sık bir arada görüldüğünü açıklar.
Ksantelazma daha yüksek kalp hastalığı riski anlamına mı gelir?
Daha yüksek riskle ilişkilidir. Uzun süreli büyük bir çalışmada ksantelazma, kolesterol hesaba katıldıktan sonra bile kalp krizi ve kalp hastalığını öngördü.
Çalışma genel toplumdan yaklaşık 13.000 kişiyi onlarca yıl izledi ve ksantelazması olanlarda kolesterolden bağımsız olarak kalp krizi ve kalp hastalığı riskinin daha yüksek olduğunu buldu.[4] Meta-analiz de daha kalın karotis atardamar duvarları ve daha yüksek ateroskleroz riski buldu.[3] Bu, kalp hastalığınız olduğu anlamına gelmez, ama kalp kontrolü için iyi bir hatırlatmadır. Ksantelazma tehlikeli mi sayfamız daha fazlasını açıklıyor.
Ksantelazmada kolesterol sonuçlarınız ne anlama gelebilir?
| Sonuç | Anlamı ne olabilir? | Olağan sonraki adım |
|---|---|---|
| Yüksek LDL | Tip IIa örüntüsü; dokulara daha fazla kolesterol ulaşması | Yaşam tarzı değişiklikleri; doktorunuz önerirse ilaç |
| Yüksek LDL ve trigliseritler | Tip IIb örüntüsü | Yaşam tarzı, kilo ve şeker kontrolleri; gerekirse ilaç |
| Yüksek trigliseritler | Tip IV örüntüsü; şekeri, kiloyu ve alkolü kontrol edin | Beslenme, hareket, diyabet kontrolü |
| Düşük HDL | Daha az koruyucu kolesterol; ksantelazmada yaygın | Hareket, sigara içmemek, genel kalp riskinin gözden geçirilmesi |
| Çok yüksek LDL ve ailede erken kalp hastalığı | Olası ailesel hiperkolesterolemi | Uzmana yönlendirme; aile testi |
| Hepsi normal | Yerel göz kapağı etkenleri; kalp bağlantısı yine geçerli | Rutin kalp kontrolleri; plaklar alınabilir |
Ksantelazmanız olduğunda kolesterol nasıl kontrol edilir?
Çoğu zaman aç karnına yapılan lipid profili kan testiyle ve kan yağlarını yükseltebilen durumlar için testlerle.
- Doktor randevusu alın. Sarı göz kapağı plaklarını ve varsa aile öykünüzü belirtin.
- Açlık lipid profili. Toplam kolesterol, LDL, HDL ve trigliseritler.[1]
- Karaciğer paneli. Karaciğer durumları kan yağlarını yükseltebilir.[1]
- Tiroid testleri. Tiroidin az çalışması kolesterolü yükseltebilir.[1]
- Açlık glukozu. Diyabetiniz varsa HbA1c de.[1]
- Birlikte gözden geçirin. Yalnızca “normal” veya “yüksek” değil, her sayıyı sorun.
Kolesterol sonuçlarınızla ne yapmalısınız?
Yüksekse doktorunuzla birlikte düşürmeye çalışın. Normalse rutin kalp kontrollerine devam edin. Her iki durumda da sizi rahatsız ediyorsa plakları aldırabilirsiniz.
Sonuçlarınız yüksekse
- Doymuş yağı daha az, lifi ve bitkisel gıdaları daha çok olan beslenme.
- Düzenli hareket ve sigara içmemek.
- Doktorunuz önerirse statin gibi ilaçlar.
- LDL çok yüksekse aile testini sorun.
Sonuçlarınız normalse
- HDL’yi ve genel kalp riskini sorun.
- Sağlıklı alışkanlıkları ve rutin kontrolleri sürdürün.
- Doktorunuzun önerdiği şekilde yeniden kontrol ettirin.
- Gitmesini istiyorsanız plakları aldırın.
Ksantelazma için ne yenmeli ve ksantelazma nasıl önlenir rehberlerimiz günlük adımları ele alıyor.
Kolesterolü düşürmek ksantelazmayı yok eder mi?
Zaten var olan plaklar için genellikle hayır. Kolesterolü düşürmek kalbinizi korur ve yeni plakları önlemeye yardımcı olabilir, ancak mevcut plaklar üzerindeki etkisi sınırlıdır.
StatPearls, yaşam tarzı değişikliklerinin ve lipid düşürücü ilaçların yerleşmiş plakların görünümü üzerinde yalnızca sınırlı bir etkisi olabileceğini belirtir.[1] EyeWiki, beslenmenin ve statinlerin plakların kendisine yararını şüpheli olarak tanımlar.[5] Yani kolesterol bakımını sağlığınızı korumak, almayı ise plaklarla ilgilenmek olarak düşünün. Ksantelazma geri döndürülebilir mi sayfamız kanıtlara bakıyor.
Kolesterolünüz ne olursa olsun ksantelazmayı aldırabilir misiniz?
Evet. Plaklar, kolesterolünüz yüksek de olsa normal de olsa, küçük ve orta boy plaklar için evde giderici kremle veya klinikte lazer, peeling, radyofrekans ya da ameliyatla alınabilir.
Alma plağı yok eder ama kolesterolünüzü değiştirmez, bu yüzden en iyi sonucu herhangi bir nedenin yönetimiyle birlikte verir. Belirgin şişlik nedeniyle göz kapaklarında genellikle dondurmadan kaçınılır.[5] Ksantelazmadan kurtulmanın yolları, ksantelazma alınması, ksantelazmayı kim alır ve ksantelazmanın evde alınması rehberlerimiz seçenekleri karşılaştırıyor, ksantelazma patlatılır mı sayfamız ise sıkmanın neden bunlardan biri olmadığını açıklıyor.
Kolesterolünüzü kontrol ettirdiyseniz ve plaklarla evde ilgilenmek istiyorsanız, ksantelazma için ürettiğimiz krem bu.
Kan yağlarınıza hangi günlük adımlar yardımcı olur?
Daha az doymuş yağ ve daha çok lif tüketmek, hareketli kalmak, sağlıklı kilo korumak, sigara içmemek, alkolü ölçülü tutmak ve diyabet veya tiroid sorunlarını yönetmek.
- Yağları değiştirin. Tereyağı, yağlı et ve hamur işleri yerine zeytinyağı, kuruyemiş ve yağlı balık seçin.
- Lif ekleyin. Yulaf, fasulye, mercimek, sebze ve meyve.
- Daha çok hareket edin. Düzenli hareket sağlıklı kan yağlarını ve kalbinizi destekler.
- Sigarayı bırakın. Kan damarlarınıza zarar verir.
- Alkole ve şekere dikkat edin. İkisi de trigliseritleri yükseltebilir.
- İlaçları reçete edildiği gibi alın. Kontrol testlerinizi de sürdürün.
Ksantelazmayla hangi yiyecekler bağlantılı sayfamız beslenmeyi daha ayrıntılı ele alıyor.
Ksantelazma ve kolesterol için ne zaman doktora gitmelisiniz?
Tanı ve kan testleri için ksantelazmayı fark eder etmez; gençseniz, kalp belirtileriniz varsa veya ailenizde erken kalp hastalığı varsa daha da erken.
- Yeni sarı göz kapağı lekeleri. Kontrol ve lipid profili için randevu alın.
- Genç yaşta ksantelazma. Kalıtsal bir lipid bozukluğu daha olasıdır.[1]
- Tendonlarda sert yumrular. Tam lipid incelemesine değer bir işaret.[6]
- Kalp belirtileri. Göğüs ağrısı veya nefes darlığı acil tıbbi yardım gerektirir.
- Ailede erken kalp hastalığı. Aile testini sorun.
Ksantelazma ve yüksek kolesterol: Sonuç
Ksantelazma kişilerin yaklaşık yarısında, çoğu zaman düşük HDL ile birlikte yüksek kolesterolü gösterir, ancak pek çoğunun sonuçları normaldir. Her iki durumda da daha yüksek kalp riskiyle ilişkilidir, bu yüzden lipid profili ve ilgili testleri yaptırın, bulunanı yönetin ve sizi rahatsız ediyorsa plakları aldırın.
Xanthel®, ksantelazmayı evde almak için üretilmiş kozmetik bir kremdir ve Xanthelasma.com tarafından satılır. Onu yukarıdaki kutuda ve bu sayfanın en altında bulabilir veya Xanthel® ksantelazma giderici krem hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz. Tüm ksantelazma rehberlerimize de göz atabilirsiniz.
Ksantelazma ve kolesterol hakkında sık sorulan sorular
Ksantelazma her zaman yüksek kolesterol anlamına mı gelir?
Hayır. Ksantelazması olan kişilerin yaklaşık yarısında kan yağı bozukluğu vardır ve bulunduğunda kişilerin %25-70’inin kan yağları normaldir.
Kolesterolüm normalse neden ksantelazmam var?
Kan yağları hikâyenin yalnızca bir parçasıdır. Göz kapağının kendi mekaniği, düşük HDL ve yerel, hormonal veya bağışıklıkla ilgili etkenler katkıda bulunabilir.
Ksantelazmayla hangi kolesterol sorunları bağlantılıdır?
Yüksek LDL, yüksek trigliserit, ikisinin birlikteliği, düşük HDL ve ailesel hiperkolesterolemi gibi kalıtsal bozukluklar.