Hoe je voorkomt dat xanthelasma groeit

Kun je voorkomen dat xanthelasma groeit?

Ja, in de meeste gevallen kun je nieuwe groei afremmen of stoppen door de oorzaak aan te pakken, en wat er al zit, kun je weghalen door het te verwijderen. Wat je meestal niet kunt, is bestaande plaques laten krimpen met alleen voeding of medicijnen.

Xanthelasma palpebrarum is een zachte, gele, vlakke of licht verheven plaque op de oogleden, meestal bij de binnenooghoeken. Het treft ongeveer 1,1% van de vrouwen en 0,3% van de mannen en verschijnt meestal tussen 35 en 55 jaar.^[1] Met rust gelaten blijven plaques meestal gelijk of worden ze langzaam breder of dikker of komen er meer, en er kunnen nieuwe verschijnen op de andere oogleden.

Het plan heeft dus twee delen. Deel één is verwijderen, dat de plaques aanpakt die je ziet. Deel twee is controle, dat de reden aanpakt waarom ze zijn ontstaan en dat voorkomt dat er nieuwe vetafzettingen rond de ogen ontstaan. Onze gidsen over hoe je xanthelasma stopt en de vraag of xanthelasma groter kan worden bekijken elk deel vanuit een andere invalshoek.

Waarom groeit xanthelasma?

Omdat cholesterol uit piepkleine bloedvaatjes in het ooglid de huid in blijft lekken, waar afweercellen het opnemen en opzwellen tot schuimcellen. Zolang dat proces doorgaat, wordt de groep schuimcellen breder en dikker.

Ooglidhuid is dun en beweegt duizenden keren per dag. Onderzoekers denken dat het knijpen van het knipperen de kleine haarvaatjes daar samendrukt, en dat deze vaatjes met de leeftijd meer gaan lekken. Deeltjes die cholesterol vervoeren, ontsnappen naar de diepe laag van de huid, en macrofagen, de cellen die afval opruimen, nemen ze op. Overladen met vet worden ze schuimcellen die zich rond de vaatjes verzamelen, met wat ontsteking eromheen.^[1]

Hoe meer cholesterol in het bloed en hoe minder beschermend HDL er is om het af te voeren, hoe meer materiaal er is om zich op te hopen. Daarom laten dezelfde oorzaken die plaques doen verschijnen ze ook groeien. Onze pagina’s over hoe xanthelasma ontstaat en alle oorzaken van xanthelasma leggen de biologie uitgebreider uit.

Hoe snel groeit xanthelasma en hoe zie je dat?

Meestal langzaam, in maanden of jaren in plaats van weken. Tekenen van groei zijn een plaque die breder of meer verheven wordt, randen die samenkomen, een dieper gele kleur of nieuwe plaques op andere oogleden.

De groei verschilt per persoon. Sommige plaques blijven jarenlang even groot; andere kruipen langs de ooglidplooi, en plaques op het boven- en onderooglid kunnen uiteindelijk bij de binnenooghoek samenkomen. Grotere, dikkere plaques zijn moeilijker te verwijderen en komen daarna vaker terug, en dat is de belangrijkste praktische reden om ze niet te laten doorgroeien.^[1]

• Breder. De plaque strekt zich verder uit over het ooglid.
• Dikker. Een vlak plekje wordt verheven en beter voelbaar.
• Meer plaques. Er verschijnen nieuwe plekjes op hetzelfde of op andere oogleden.
• Samenkomen. Losse plaques smelten samen tot één band.

Onze gidsen over hoe snel xanthelasma groeit en de vraag of xanthelasma zich uitbreidt behandelen wat gebruikelijk is.

Waardoor groeit xanthelasma sneller?

Door alles wat bloedvetten verhoogt of HDL verlaagt: erfelijke vetstofwisselingsstoornissen, diabetes, een traag werkende schildklier, nier- of leveraandoeningen en sommige medicijnen, zoals retinoïden en oestrogenen.

StatPearls verdeelt de oorzaken in twee groepen.^[1]

Laag HDL verdient speciale aandacht. In één onderzoek had 54,8% van de mensen met xanthelasma een normaal totaal cholesterol, maar was hun mediane HDL 36,2 mg/dl tegenover 50,5 mg/dl bij mensen zonder, en had 26,2% familiaire hyperlipidemie.^[2] Een uitslag met “normaal cholesterol” betekent dus niet altijd dat niets de plaques voedt. Onze pagina over de vraag of xanthelasma op verhoogd cholesterol wijst gaat verder.

Welke controles komen eerst als xanthelasma groeit?

Een nuchter lipidenprofiel, leverwaarden, schildkliertests en nuchtere glucose. Die laten zien wat de plaques aandrijft, zodat jij en je arts weten wat je moet aanpakken om de groei te stoppen.

Dit zijn de tests die StatPearls aanraadt, met HbA1c erbij voor mensen met diabetes en een biopsie alleen als de diagnose onzeker is.^[1] Vraag om de volledige uitsplitsing van je bloedvetten en niet alleen om het totale cholesterol, zodat je LDL, HDL en triglyceriden apart ziet.

Read moreXanthoom van de achillespees

De controle is ook buiten je oogleden belangrijk. In een Kopenhaags onderzoek onder bijna 13.000 mensen die tientallen jaren werden gevolgd, hadden mensen met xanthelasma een hoger risico op een hartaanval en hartziekte, en dat verband bleef bestaan ongeacht de cholesterolwaarde.^[3] Groeiende plaques zijn een goede aansporing om voor je hart te zorgen en niet alleen voor je uiterlijk. Onze gids over de vraag of xanthelasma gevaarlijk is legt het risico in gewone taal uit.

Wat als groeiend xanthelasma in je familie zit?

Dan is het de moeite waard om erfelijk hoog cholesterol uit te sluiten. Familiaire hypercholesterolemie treft ongeveer 1 op de 250 tot 1 op de 500 mensen, wordt met 50% kans aan elk kind doorgegeven en reageert goed op een vroege aanpak.

Familiaire hypercholesterolemie geeft zeer hoog LDL vanaf de geboorte en kan zich uiten als xanthelasma en als peesxanthomen, stevige knobbels op de achillespezen, ellebogen, handen, knieën of voeten.^[4] Zonder behandeling krijgt ongeveer 50% van de mannen vóór hun 50e een coronair voorval en ongeveer 30% van de vrouwen vóór hun 60e, en daarom zijn statines het eerstekeuzemedicijn en is een vroege diagnose zo belangrijk.^[4] StatPearls adviseert ook om aan een erfelijke vetstofwisselingsstoornis te denken zodra xanthelasma op jonge leeftijd verschijnt.^[1]

Had een ouder, broer of zus plaques, hoog cholesterol of op jonge leeftijd een hartziekte, vertel dat dan aan je arts. Onze pagina’s over de vraag of xanthelasma erfelijk is en over peesxanthomen leggen het verband met de familie uit.

Hoe stopt het aanpakken van de oorzaak de groei van xanthelasma?

Door de aanvoer af te snijden. LDL verlagen, HDL waar mogelijk verhogen en diabetes of schildklierproblemen onder controle krijgen vermindert het cholesterol dat het ooglid in kan lekken, zodat nieuwe afzettingen trager ontstaan.

• Een vetstofwisselingsstoornis. Je arts kan cholesterolverlagende medicijnen zoals een statine voorstellen, naast aanpassingen in voeding en beweging.^[4]
• Diabetes. Je bloedsuiker binnen je streefwaarden houden helpt ook je bloedvetten in toom te houden.
• Een traag werkende schildklier. Schildklierhormoon verbetert vaak ook de cholesterolwaarden.
• Lever- of nieraandoeningen. Deze aanpakken met je specialist behandelt de secundaire stijging van bloedvetten.^[1]
• Medicijnen. Gebruik je retinoïden of oestrogenen, vraag dan of die een rol kunnen spelen. Stop nergens mee zonder advies.^[1]

Wees realistisch over wat dit doet. De oorzaak aanpakken beschermt je hart en remt nieuwe groei af, maar plaques die al zijn ontstaan, zitten in schuimcellen en smelten zelden weg, zelfs als je waarden verbeteren. Onze gidsen over de vraag of xanthelasma omkeerbaar is en of het op natuurlijke wijze kan weggaan bekijken dit eerlijk.

Welke dagelijkse gewoonten helpen de groei van xanthelasma te stoppen?

Dezelfde gewoonten die je hart beschermen: minder verzadigd vet en transvet, meer vezels, groente en volkoren granen, actief blijven, een gezond gewicht houden, niet roken en met mate alcohol drinken.

1. Vervang de vetten. Kies olijfolie, noten, zaden en vette vis in plaats van vet vlees, boter, gebak en gefrituurd eten.
2. Voeg vezels toe. Haver, bonen, linzen, fruit en groente helpen LDL verlagen.
3. Beweeg de meeste dagen. Regelmatig bewegen helpt HDL te verhogen en gewicht en bloedsuiker onder controle te houden. Vraag je arts wat bij jou past.
4. Rook niet. Roken verlaagt HDL en schaadt de bloedvaten.
5. Doe rustig aan met alcohol. Veel drinken verhoogt de triglyceriden.
6. Test opnieuw. Herhaal je bloedtests zoals je arts adviseert om te zien of veranderingen werken.

Deze gewoonten ondersteunen deel twee van het plan. Ze vervangen geen controle, en als je een erfelijke vetstofwisselingsstoornis hebt, is leefstijl alleen meestal niet genoeg. Onze pagina’s over wat je kunt eten bij xanthelasma en hoe je xanthelasma voorkomt hebben meer praktische ideeën.

Waarom verwijder je de plaques die je al hebt?

Omdat de oorzaak aanpakken ze niet weghaalt, en een plaque die je verwijdert terwijl hij klein is, makkelijker is aan te pakken dan een die zich heeft uitgebreid. Verwijderen is het deel van het plan dat verandert wat je in de spiegel ziet.

Opties in de kliniek zijn CO2- en erbiumlaser, operatie, chemische peelings, bevriezen, radiofrequentie en elektrochirurgie. In een overzicht uit 2023 van 49 studies gaf CO2-laser bij meer dan 90% van de patiënten meer dan 75% verbetering, bleef een operatie voorbehouden aan grotere, diepere plaques en was verandering van de huidkleur de meest voorkomende complicatie.^[5] Kleine tot middelgrote plaques kunnen ook thuis worden verwijderd met een crème die is gemaakt om xanthelasma te verwijderen, waarna de plek een korstje krijgt en in ongeveer een tot twee weken geneest.

Onze gidsen over hoe je xanthelasma verwijdert, methode voor methode, xanthelasma thuis verwijderen en crème om xanthelasma te verwijderen helpen je kiezen.

Pak je de oorzaak aan met je arts en wil je de plaques zelf aanpakken voordat ze verder groeien? Dan is dit de crème die wij maken om xanthelasma thuis te verwijderen.

Wat stopt de groei van xanthelasma niet?

Afwachten, alleen voeding bij bestaande plaques, knijpen en keukenmiddeltjes zoals knoflook, ricinusolie of appelazijn. Geen daarvan stopt de groei betrouwbaar, en sommige kunnen ooglidhuid beschadigen.

• Afwachten. Plaques verdwijnen zelden vanzelf, en grotere zijn later moeilijker te verwijderen.
• Alleen voeding. Het helpt nieuwe afzettingen voorkomen, maar lost bestaande niet op.
• Knijpen of pulken. Xanthelasma is vet in cellen, geen zakje vocht, dus er komt niets uit en de huid raakt beschadigd.
• Knoflook. Een systematisch overzicht vond 39 gemelde brandwonden door knoflook, vooral tweedegraads, waarvan sommige littekens achterlieten, vooral in het gezicht.^[6]
• Ricinusolie en azijn. We hebben geen gepubliceerd bewijs gevonden dat ricinusolie plaques verwijdert, en zure middeltjes kunnen dunne ooglidhuid verbranden.

Onze pagina over de vraag of je xanthelasma kunt uitdrukken legt uit waarom pulken het erger maakt.

Hoe voorkom je dat xanthelasma terugkomt na verwijderen?

Read moreXanthelasma thuis verwijderen

Blijf de oorzaak aanpakken, blijf je bloedtests doen en pak nieuwe plekjes aan terwijl ze klein zijn. Terugkeer is over het algemeen minder dan 50%, maar loopt op tot ongeveer 60% na herhaalde ingrepen, en diepere plaques komen vaker terug.

Die cijfers komen van StatPearls.^[1] Verwijderen haalt de afzetting weg, maar als de omstandigheden die haar hebben veroorzaakt er nog zijn, kunnen er op dezelfde plek of ernaast nieuwe ontstaan. Geen enkele methode kan beloven dat plaques niet terugkomen, dus zie verwijderen plus controle als een doorlopende routine en niet als een eenmalige oplossing.

1. Houd je aan je plan. Blijf voorgeschreven medicijnen gebruiken en houd de gewoonten hierboven vol.
2. Controleer je bloed opnieuw. Volg het schema van je arts voor herhaalde bloedvet- en glucosetests.
3. Bescherm genezende huid. Bescherming tegen de zon helpt nieuwe huid een gelijkmatige kleur te krijgen.
4. Wees er vroeg bij. Verwijder elk nieuw plekje terwijl het klein en vlak is.

Onze gidsen over de vraag of xanthelasma kan terugkomen en over het verwijderen van xanthelasma gaan dieper in op terugkeer.

Hoe houd je bij of xanthelasma groeit?

Maak elke maand of twee een duidelijke foto van je oogleden bij hetzelfde licht en vergelijk ze. Foto’s laten langzame veranderingen in grootte, dikte en aantal veel beter zien dan een dagelijkse blik in de spiegel.

• Gebruik daglicht uit een raam, met je gezicht naar het licht, zonder make-up.
• Maak één foto met open ogen en één met licht gesloten ogen.
• Houd de camera elke keer op dezelfde afstand.
• Noteer de datum en eventuele veranderingen in je medicijnen of bloeduitslagen.
• Neem de foto’s mee naar afspraken, zodat je arts de ontwikkeling kan zien.

Laten de foto’s zien dat plaques stabiel blijven nadat je de oorzaak hebt aangepakt, dan is dat een goed teken. Groeien ze nog, dan is het de moeite waard om je bloeduitslagen opnieuw te bekijken en ze liever eerder dan later te verwijderen.

Wanneer moet je naar een arts met groeiend xanthelasma?

Zodra je plaques opmerkt, voor de bloedtests, en snel als ze hard groeien, je jong bent, je knobbels op je pezen hebt of iemand in je familie op jonge leeftijd een hartziekte had.

Ga ook naar een arts als een plekje bloedt, openvalt, hard aanvoelt of er anders uitziet dan je andere plaques, want een paar andere gezwellen op het ooglid kunnen er op het eerste gezicht op lijken. Je huisarts kan de tests regelen en de meeste oorzaken aanpakken; een dermatoloog of oculoplastisch chirurg kan advies geven over verwijderen in een kliniek. Onze pagina over naar welke arts je gaat voor xanthelasma helpt je kiezen.

Voorkomen dat xanthelasma groeit: kort samengevat

Voorkomen dat xanthelasma groeit, kost twee stappen. Laat je bloed controleren en pak de oorzaak aan met je arts om nieuwe afzettingen af te remmen, en verwijder de plaques die je al hebt, want voeding en medicijnen laten ze zelden krimpen. Houd veranderingen bij met foto’s, pak nieuwe plekjes vroeg aan en blijf je controles doen, want plaques kunnen terugkomen.

Xanthel® is een cosmetische crème die is gemaakt om xanthelasma thuis te verwijderen, verkocht door Xanthelasma.com. Je vindt de crème in het gedeelte over verwijderen hierboven en onderaan deze pagina, of lees meer over Xanthel® crème om xanthelasma te verwijderen. Voor al het andere kun je al onze xanthelasma-gidsen bekijken.

Veelgestelde vragen over voorkomen dat xanthelasma groeit

Kun je voorkomen dat xanthelasma groeit?

Ja, meestal: de oorzaak aanpakken met je arts remt nieuwe afzettingen af, en bestaande plaques verwijderen haalt weg wat er al zit.

Krimpt mijn xanthelasma als ik mijn cholesterol verlaag?

Zelden; het helpt nieuwe plaques voorkomen en beschermt je hart, maar bestaande plaques moeten meestal worden verwijderd.

Blijft xanthelasma groeien als je het laat zitten?

Vaak wel; plaques blijven meestal gelijk of worden langzaam breder en dikker, of er komen er meer bij, vooral als de oorzaak niet wordt aangepakt.

Hoe voorkom ik dat er nieuwe xanthelasma ontstaat?

Laat een bloedvet-, lever-, schildklier- en glucosecontrole doen, pak een eventuele oorzaak aan met je arts en volg hartgezonde gewoonten zoals minder verzadigd vet eten, actief blijven en niet roken.

Stoppen thuismiddeltjes de groei van xanthelasma?

Nee; voor knoflook, ricinusolie en azijn is geen goed bewijs, en knoflook en zure middeltjes kunnen ooglidhuid verbranden en littekens geven.

Stopt xanthelasma met groeien als ik het verwijder?

De verwijderde plaque is weg, maar er kunnen nieuwe ontstaan, dus de oorzaak aanpakken en je controles blijven doen verkleint de kans op terugkeer.

Waarom blijft mijn xanthelasma terugkomen?

Meestal omdat de oorzaak, zoals hoog LDL, laag HDL, diabetes of een schildklierprobleem, nog actief is, of omdat de oorspronkelijke plaque diep zat.

Moet ik naar een arts met groeiend xanthelasma?

Read moreHoe stop je xanthelasma

Ja, omdat ongeveer de helft van de mensen met xanthelasma een vetstofwisselingsstoornis heeft, en een arts kan testen op de oorzaak en je hartrisico controleren.

Lees ook

Xanthelasma voorkomenStop nieuwe plaques Kan het groter worden?Hoe plaques veranderen