Breidt xanthelasma zich uit

Breidt xanthelasma zich uit?

Niet zoals een infectie of kanker zich uitbreidt. Maar plaques van xanthelasma kunnen langzaam groter worden, en er ontstaan vaak nieuwe op hetzelfde of op andere oogleden, dus het kan lijken alsof het zich uitbreidt.

Xanthelasma palpebrarum is een ophoping van vetgevulde schuimcellen in de diepere laag van de ooglidhuid, meestal bij de binnenooghoeken.^[1] Deze gele plekjes op de oogleden zijn vaak meervoudig en symmetrisch.^[2] In maanden en jaren kan één plaque breder worden, kunnen plaques naast elkaar samenkomen en kunnen er nieuwe plaques verschijnen op het andere oog of de onderoogleden.

Dat betekent niet dat de eerste plaque nieuwe plaques “zaait”. Elke plaque ontstaat waar de omstandigheden ervoor aanwezig zijn, en daarom verschijnt hetzelfde patroon vaak aan beide kanten. Onze gidsen over de vraag of xanthelasma groter kan worden en hoe snel xanthelasma groeit gaan dieper in op groei.

Is xanthelasma besmettelijk?

Nee. Je kunt xanthelasma niet oplopen van iemand anders of doorgeven via aanraking, handdoeken of make-up, en als je een plaque aanraakt, breidt die zich niet uit naar andere delen van je gezicht.

Xanthelasma is een afzetting van je eigen vetgevulde cellen, geen infectie, dus er valt niets over te dragen.^[1] Hebben meerdere mensen in een familie het, dan komt dat doordat aanleg voor hoge bloedvetten in families voorkomt, niet doordat de een het aan de ander heeft doorgegeven. Onze pagina over de vraag of xanthelasma erfelijk is legt het verband met de familie uit.

Dringt xanthelasma door in weefsel eromheen of wordt het kanker?

Nee. Xanthelasma is een goedaardige afzetting. Het zit in de huid, groeit niet in het oog of dieper weefsel en is geen kanker of voorstadium van kanker.

De schuimcellen verzamelen zich in de huid rond kleine bloedvaatjes en groeien niet in structuren eromheen.^[1] Toch kunnen een paar zeldzame aandoeningen gele plaques rond de ogen geven die op xanthelasma lijken, waaronder necrobiotisch xanthogranuloom en de ziekte van Erdheim-Chester.^[2] Plaques die stevig of open zijn, snel groeien of zich ver buiten de oogleden uitbreiden, moet je laten controleren. Onze gidsen over de vraag of xanthelasma kwaadaardig kan zijn en waarmee xanthelasma verward kan worden gaan verder.

Wat betekent “uitbreiden” bij xanthelasma echt?

Twee dingen: een plaque die langzaam groter wordt en nieuwe plaques die elders op de oogleden verschijnen. Beide komen door dezelfde oorzaak, niet doordat de ene plaque overgaat op de andere.

Dit begrijpen is belangrijk, want het verandert wat helpt. Eén plaque verwijderen voorkomt niet dat er andere ontstaan; de oorzaak aanpakken en nieuwe plaques vroeg behandelen wel. Onze gids over hoe je voorkomt dat xanthelasma groeit behandelt de praktische stappen.

Hoe breidt xanthelasma zich meestal over de oogleden uit?

Het begint meestal aan de binnenkant van de bovenoogleden, bereikt de binnenooghoek, daarna de binnenkant van de onderoogleden, en breidt zich soms uit over alle vier de oogleden.

Xanthelasma komt vaker voor op de bovenoogleden dan op de onderoogleden.^[2] Een chirurgisch onderzoek onder 95 patiënten gebruikte een indeling in vier graden, gebaseerd op hoe ver de plaques reikten:^[3]

1. Graad I: alleen bovenoogleden. 35% van de patiënten in het onderzoek.
2. Graad II: tot aan de binnenooghoek. Nog eens 35%.
3. Graad III: binnenste delen van boven- en onderoogleden. 25%.
4. Graad IV: verspreid over de binnenste en buitenste delen van alle vier de oogleden. 5%.

Niet iedereen doorloopt elk stadium, en veel mensen blijven jarenlang op graad I of II. Maar het patroon verklaart waarom plaques op het onderooglid meestal na plaques op het bovenooglid verschijnen; onze gids over xanthelasma onder de ogen behandelt dat stadium.

Waarom ontstaan er nieuwe plaques van xanthelasma?

Read moreBehandeling van xanthelasma

Omdat de omstandigheden die de eerste plaque hebben veroorzaakt er nog zijn: vetten die uit piepkleine bloedvaatjes in het ooglid lekken en worden opgenomen door opruimcellen die schuimcellen worden.

StatPearls beschrijft hoe knipperen de piepkleine vaatjes in het ooglid samendrukt, hoe vaatjes met de leeftijd meer gaan lekken en hoe macrofagen die overladen zijn met vet schuimcellen in de diepere huid worden, waarbij ontsteking het proces versterkt.^[1] Beide oogleden delen die omstandigheden, dus nieuwe plaques zijn een teken dat het proces doorgaat, niet dat een plaque is verplaatst. Onze gidsen over de oorzaken van xanthelasma en waarom je xanthelasma hebt leggen de oorzaken volledig uit.

Wat maakt uitbreiding van xanthelasma waarschijnlijker?

Niet-behandelde stoornissen in de bloedvetten, een erfelijke aanleg en aandoeningen zoals diabetes, een traag werkende schildklier en sommige leverziekten. Maar plaques kunnen zich ook uitbreiden bij normaal cholesterol.

Ongeveer de helft van de mensen met xanthelasma heeft een primaire of secundaire vetstofwisselingsstoornis. Secundaire oorzaken zijn onder meer primaire biliaire cholangitis, diabetes, een traag werkende schildklier, nefrotisch syndroom, medicijnen met retinoïden of oestrogeen en sarcoïdose.^[1]

In een onderzoek onder 42 patiënten had 26,2% familiaire hyperlipidemie en 54,8% een normaal cholesterol, maar was HDL, het “goede” cholesterol, duidelijk lager dan bij mensen zonder xanthelasma: een mediaan van 36,2 tegenover 50,5 mg/dl. De auteurs opperden dat ook plaatselijke, hormonale of afweercelfactoren een rol spelen.^[4] Een normaal cholesterolgetal garandeert dus niet dat er geen nieuwe plaques komen.

Kan xanthelasma zich uitbreiden naar andere delen van het lichaam?

Nee. Xanthelasma blijft op de oogleden. Gele afzettingen elders, op ellebogen, knieën, pezen of handpalmen, zijn andere types xanthoom met hun eigen betekenis.

Xanthomen op het lichaam zijn geen xanthelasma dat is verplaatst; het zijn aparte afzettingen die meestal wijzen op specifieke stoornissen in de bloedvetten. Merk je gele bultjes buiten je oogleden op, ga dan naar een arts. Onze gidsen over xanthomen van elk type en tubereus xanthoom leggen ze uit.

Betekent uitbreiding van xanthelasma dat er iets mis is?

De plaques zelf zijn onschadelijk, maar xanthelasma hangt samen met een hoger risico op hartziekte, dus meer plaques zijn een goede aansporing voor een gezondheidscontrole.

Een onderzoek dat bijna 13.000 mensen uit de algemene bevolking tientallen jaren volgde, liet zien dat mensen met xanthelasma een hoger risico op een hartaanval en hartziekte hadden, los van cholesterol.^[5] Plaques die zich uitbreiden, betekenen niet dat het risico plotseling hoger is, maar wel dat het onderliggende proces actief is, en daarom zijn een bloedvetcontrole en een gesprek met je arts de moeite waard. Onze pagina over de vraag of xanthelasma gevaarlijk is behandelt dit.

Kun je voorkomen dat xanthelasma zich uitbreidt?

Je kunt de kans op nieuwe plaques verkleinen door je bloedvetten en verwante aandoeningen aan te pakken, maar er is geen garantie, en bestaande plaques krimpen zelden vanzelf.

• Laat je bloedvetten controleren. Een nuchter lipidenprofiel, plus lever-, schildklier- en suikertests.^[1]
• Pak aan wat er wordt gevonden. Voeding, beweging en cholesterolverlagende medicijnen als je arts dat adviseert.
• Zorg voor verwante aandoeningen. Houd diabetes en schildklierwaarden onder controle.
• Rook niet. Het schaadt je bloedvaten en je hart.
• Laat je medicijnen nakijken. Retinoïden en oestrogenen horen bij de factoren die kunnen bijdragen.^[1]

Leefstijlaanpassingen en lipidenverlagende medicijnen kunnen maar een beperkt effect hebben op plaques die er al zijn,^[1] dus voorkomen en verwijderen werken het best samen. Onze gids over hoe je xanthelasma voorkomt gaat verder.

Hoe pak je plaques van xanthelasma aan die je al hebt?

Door ze te verwijderen: met een crème voor thuis bij kleine tot middelgrote plaques, of in een kliniek met laser, een zuurpeeling, radiofrequentie of een operatie.

Bij methoden in de kliniek liet een overzicht uit 2023 van 49 studies zien dat CO2-laser bij meer dan 90% van de patiënten meer dan 75% verbetering gaf, met een voorkeur voor een operatie bij grotere, diepere plaques en kleurverandering als meest voorkomende complicatie.^[6] Bevriezen wordt op de oogleden meestal vermeden vanwege de sterke zwelling.^[2] Onze gidsen over hoe je van xanthelasma afkomt en xanthelasma verwijderen thuis vergelijken de routes.

Breiden je plaques zich uit en wil je ze weghalen terwijl ze nog klein zijn, na een cholesterolcontrole bij je arts? Dan is dit de crème die wij voor xanthelasma maken.

Waarom is er vroeg bij zijn belangrijk als xanthelasma zich uitbreidt?

Read moreXanthelasma verwijderen thuis

Omdat kleine, ondiepe plaques op de bovenoogleden het makkelijkst te verwijderen zijn en het minst vaak terugkomen. Grotere, diepere plaques en plaques op het onderooglid vragen om ingrijpendere methoden.

Plaques die dieper zijn dan ongeveer 1 mm komen na verwijderen veel vaker terug.^[1] In het chirurgische onderzoek werden plaques die beperkt bleven tot de bovenoogleden en de binnenooghoek eenvoudig weggesneden, terwijl plaques tot aan de onderoogleden plaatselijke huidlappen of huidtransplantaten nodig hadden.^[3] Wachten maakt verwijderen zelden makkelijker. Onze pagina over het verwijderen van xanthelasma legt elke methode uit per grootte van de plaque.

Breidt xanthelasma zich na verwijderen weer uit?

Dat kan. Verwijderen haalt de plaque weg, maar niet de aanleg, dus er kunnen nieuwe plaques ontstaan op dezelfde plek of ergens anders, vooral als de bloedvetten hoog blijven.

StatPearls zet terugkeer op over het algemeen minder dan 50%, ongeveer 60% na herhaalde ingrepen en hoger bij diepere plaques.^[1] De oorzaak aanpakken en elk nieuw plekje aanpakken terwijl het klein is, geeft je de beste kans om schoon te blijven. Onze gids over de vraag of xanthelasma kan terugkomen legt uit wat helpt.

Wanneer moet je naar een arts als xanthelasma zich uitbreidt?

Als plaques voor het eerst verschijnen, voor een diagnose en cholesterolcontrole, en eerder als ze zich snel uitbreiden, er ongewoon uitzien of buiten de oogleden verschijnen.

• Snelle of uitgebreide groei. Snelle uitbreiding of plaques ver buiten de oogleden moet je laten controleren.
• Stevige, verheven of open plaques. Die kunnen wijzen op een zeldzamere aandoening.^[2]
• Plaques op jonge leeftijd. Een erfelijke vetstofwisselingsstoornis is waarschijnlijker.^[1]
• Gele bultjes op het lichaam. Ellebogen, knieën, pezen of handpalmen verdienen bloedvetonderzoek.
• Hartklachten of vroege hartziekte in de familie. Vraag om een volledige hartcontrole.

Hoe houd je bij of xanthelasma zich uitbreidt?

Maak elke paar maanden een duidelijke foto van beide ogen bij hetzelfde licht en vergelijk ze. Veranderingen gaan langzaam, dus foto’s laten ze veel beter zien dan de spiegel.

1. Hetzelfde licht, dezelfde hoek. Daglicht uit een raam werkt goed; kijk recht vooruit en sluit daarna je ogen voor een tweede foto.
2. Voeg een schaal toe. Een liniaaltje bij het oog helpt je de grootte te beoordelen.
3. Noteer de datum. Elke drie tot zes maanden is genoeg.
4. Vergelijk naast elkaar. Let op verbreding, plaques die samenkomen of nieuwe plekjes.
5. Deel het met je arts. Foto’s maken een controle snel en duidelijk.

Breidt xanthelasma zich uit: kort samengevat

Xanthelasma breidt zich niet uit zoals een infectie of kanker, en het is niet besmettelijk. Plaques kunnen langzaam groeien en er kunnen nieuwe ontstaan, vaak bij beide ogen, omdat de oorzaak nog actief is. Laat je cholesterol controleren, pak aan wat er wordt gevonden en verwijder plaques terwijl ze klein zijn.

Xanthel® is een cosmetische crème die is gemaakt om xanthelasma thuis te verwijderen, verkocht door Xanthelasma.com. Je vindt de crème in het vak hierboven en onderaan deze pagina, of lees meer over Xanthel® crème om xanthelasma te verwijderen. Je kunt ook al onze xanthelasma-gidsen bekijken.

Veelgestelde vragen over de vraag of xanthelasma zich uitbreidt

Lees ook

Kan xanthelasma groter worden?Hoe plaques groeien Hoe snel groeit het?Wat je kunt verwachten Stop de groeiPraktische stappen Oorzaken van xanthelasmaWaarom plaques ontstaan Hoe je ervan afkomtVan makkelijk naar moeilijk Crème voor xanthelasmaThuis verwijderen