Kan xanthelasma vlak zijn

Kan xanthelasma vlak zijn?

Ja. Xanthelasma kan vlak en zacht zijn en gelijk liggen met de omliggende huid, of het kan verheven, stevig en knobbelig zijn. Artsen beschrijven beide vormen, en een vlakke gele plek op het ooglid is een heel typische manier waarop xanthelasma eruitziet.

Xanthelasma palpebrarum is een ophoping van met vet gevulde afweercellen in de ooglidhuid. Het verschijnt als gelige plekken of plaques, en medische reviews beschrijven het als variërend van vlak en zacht tot knobbelig en halfvast.^[2] Veel mensen merken eerst een vage, vlakke gele plek op die je makkelijk aanziet voor een schaduw of een verandering in huidskleur, en zien die pas later dikker worden of zich uitbreiden.

Het komt zo vaak voor dat veel mensen het hebben zonder te weten wat het is. Het komt voor bij ongeveer 1,1% van de vrouwen en 0,3% van de mannen,^[1] en het kan op elke leeftijd beginnen van de tienerjaren tot de zeventig, het vaakst tussen 30 en 50.^[2] Onze hoofdgids over xanthelasma behandelt de aandoening als geheel, en komt xanthelasma vaak voor kijkt naar wie het krijgt.

Heb je dus zachte, vlakke gele plekken bij de binnenooghoeken ontdekt, dan is xanthelasma de meest waarschijnlijke verklaring. Een arts kan het meestal al bevestigen door ernaar te kijken.^[1]

Hoe ziet vlakke xanthelasma eruit?

Vlakke xanthelasma ziet eruit als een zachte, gele of geeloranje plek met vrij duidelijke randen, meestal op het bovenooglid bij de binnenooghoek en vaak aan beide kanten. Het doet geen pijn, jeukt niet en bloedt niet.

De kenmerken die op vlakke xanthelasma wijzen, zijn:

• Kleur. Lichtgeel tot geeloranje, als een vlek in de huid, omdat je opgeslagen vet ziet door heel dunne huid.
• Plaats. Meestal de binnenooghoek van het bovenooglid, soms ook het onderooglid.^[2]
• Symmetrie. Het verschijnt meestal bij beide ogen op een vergelijkbare plek.^[2]
• Gevoel. Zacht en gelijk met de huid, of nauwelijks verheven, zonder harde knobbel eronder.
• Comfort. Geen pijn, jeuk, korstjes of bloeding.

Vlakke plaques zijn het best te zien bij goed daglicht en kunnen op foto’s moeilijk te zien zijn. Veel mensen merken ze voor het eerst op bij het aanbrengen van make-up of als ze goed in de spiegel kijken. Onze gidsen over hoe xanthelasma eruitziet en symptomen van xanthelasma beschrijven de tekenen uitgebreider.

Welke vormen kan xanthelasma hebben?

Xanthelasma varieert van vlakke plekjes (maculae) via zachte plaques tot verheven bultjes (papels) en stevige knobbels (noduli). Dit zijn punten op dezelfde schaal: hoe meer met vet gevulde cellen zich verzamelen en hoe dieper ze reiken, hoe dikker de plaque.

Dermatologen beschrijven xanthelasma naar vorm en diepte:

• Maculair (vlak). Gelijk met de huid, zacht en dun. Vaak het vroegste stadium.
• Vlakke plaque. Een breder, zacht geel gebied dat heel licht verheven kan zijn.
• Papulair. Kleine, duidelijk verheven gele bultjes.
• Nodulair. Stevigere, dikkere knobbels die halfvast kunnen aanvoelen.^[2]

Waarom verschilt de diepte? De met vet gevulde schuimcellen verzamelen zich in de diepere laag van de huid rond kleine bloedvaatjes.^[1] Naarmate er meer cellen bijkomen, wordt de plaque dikker en kan die boven het oppervlak uitkomen. Bij sommige mensen reikt de afzetting tot in de spier die het ooglid sluit: in een chirurgische reeks van 95 patiënten was bij ongeveer een kwart de spier betrokken.^[3]

Eén persoon kan meer dan één vorm hebben, bijvoorbeeld een vlakke plek aan de ene kant en een verheven plaque aan de andere.

Hoe delen artsen xanthelasma in?

Artsen delen xanthelasma vaak in van graad I tot IV naar hoeveel van het ooglid het bedekt, en ze noteren ook de hoogte, omdat beide bepalen welke verwijdermethode erbij past.

Een veelgebruikt indelingssysteem beschrijft vier stadia naar plaats:^[2][3]

1. Graad I. Plaques alleen op de bovenoogleden.
2. Graad II. Plaques die doorlopen tot in de binnenooghoek.
3. Graad III. Plaques aan de binnenkant van zowel de boven- als de onderoogleden.
4. Graad IV. Wijdverspreide plaques aan de binnen- en buitenkant van de boven- en onderoogleden.

In de chirurgische reeks van 95 patiënten was 35% graad I, 35% graad II, 25% graad III en 5% graad IV.^[3] Artsen noteren ook hoe hoog de plaque is, omdat een vlakke en een verheven plaque op dezelfde plek een heel andere aanpak kunnen vragen.^[2] Een vlakke plaque van graad I is ongeveer zo klein en eenvoudig als xanthelasma kan zijn.

Wordt vlakke xanthelasma na verloop van tijd verheven?

Read moreHoe je voorkomt dat xanthelasma groeit

Dat kan. Xanthelasma blijft meestal of groeit langzaam in plaats van te vervagen, en in maanden of jaren kan een vlakke plek dikker worden, zich uitbreiden en samensmelten met plaques in de buurt. Plaques die er langer zitten, zijn meestal steviger en dieper.

Niet elke vlakke plaque verandert. Sommige blijven jarenlang klein en vlak. Maar omdat de met vet gevulde cellen niet vanzelf verdwijnen, worden veel plaques langzaam groter, en kunnen er nieuwe naast verschijnen. Gidsen over verwijderen maken onderscheid tussen zachte, recente plaques die er minder dan een jaar zitten, en hardere, oudere plaques die er langer zitten, omdat de oudere vaker dieper in de huid zijn doorgedrongen.^[2]

Daarom kiezen veel mensen ervoor plaques aan te pakken zolang ze nog vlak zijn. Onze gidsen over de vraag of xanthelasma groter kan worden, hoe snel xanthelasma groeit en de vraag of xanthelasma zich uitbreidt kijken naar hoe plaques veranderen.

Is vlakke xanthelasma minder ernstig dan verheven xanthelasma?

Nee. De vorm beschrijft hoe de plaque eruitziet, niet wat die betekent. Vlak of verheven, de plaque is op zichzelf onschuldig, maar ongeveer de helft van de mensen met xanthelasma heeft een stoornis van de bloedvetten, dus een cholesteroltest is hoe dan ook de moeite waard.

Ongeveer 50% van de mensen met xanthelasma heeft een primaire of secundaire vetstofwisselingsstoornis, zoals een verhoogd LDL-cholesterol of een laag HDL.^[1] In de chirurgische reeks had 52% een afwijkend lipidenprofiel.^[3] Ook andere aandoeningen zoals diabetes, een traag werkende schildklier en sommige leveraandoeningen kunnen een rol spelen.^[1]

Er is ook een verband met het hart. Een Deens onderzoek dat bijna 13.000 mensen tientallen jaren volgde, liet zien dat mensen met xanthelasma een hoger risico op een hartaanval en hartziekte hadden, ongeacht hun cholesterolwaarden.^[5] Niets wijst erop dat vlakke plaques dat verband minder hebben dan verheven plaques, dus een vlakke plek verdient dezelfde eenvoudige controle: een nuchter lipidenprofiel, plus tests van schildklier, lever en bloedsuiker.^[1]

De plaques zelf veranderen niet in iets schadelijks. Onze gidsen over de vraag of xanthelasma gevaarlijk is en of xanthelasma op verhoogd cholesterol wijst plaatsen de risico’s in verhouding.

Wat kan nog meer vlakke gele plekken rond de ogen veroorzaken?

De meeste vlakke gele plekken op de binnenkant van de oogleden zijn xanthelasma, maar een paar andere aandoeningen kunnen er vergelijkbaar uitzien. Plekken die hard zijn, openliggen, snel groter worden of elders op het lichaam verschijnen, moeten altijd door een arts worden gecontroleerd.

Omdat vlakke xanthelasma subtiel is, wordt het soms verward met andere dingen, en worden andere dingen soms ermee verward. Een paar tekenen wijzen erop dat je eerst een arts moet raadplegen:

Vlakke gele plekken die zich buiten de oogleden verspreiden, kunnen een andere aandoening zijn die vlak xanthoom heet en die eigen medisch onderzoek nodig heeft; zie vlak xanthoom. Onze gidsen over wat op xanthelasma kan lijken en de vraag of xanthelasma wit kan zijn behandelen de bekende lookalikes. Twijfel je, dan kan een biopsie uitsluitsel geven, al is die zelden nodig.^[1]

Waarom verschijnt vlakke xanthelasma?

Vlakke xanthelasma ontstaat op dezelfde manier als verheven xanthelasma: vetten lekken uit piepkleine bloedvaatjes in het ooglid en worden opgenomen door afweercellen, die met vet gevulde schuimcellen worden. Het is gewoon een vroegere of dunnere afzetting.

Onderzoekers denken dat de voortdurende druk van het knipperen de kleine bloedvaatjes in het ooglid samenknijpt, en dat deze vaatjes met de leeftijd meer gaan lekken. Vetdragende deeltjes ontsnappen de huid in, macrofagen slokken ze op, en eenmaal overladen worden ze schuimcellen die zich rond de vaatjes groeperen.^[1] Heeft zich maar een dunne laag van deze cellen opgehoopt, dan is het resultaat een vlakke gele plek.

Wat het lekken aandrijft, verschilt van persoon tot persoon: een stoornis van de bloedvetten bij ongeveer de helft, problemen met diabetes, schildklier of lever bij sommigen, erfelijke cholesterolaandoeningen bij anderen, vooral jongere mensen, en plaatselijke factoren in het ooglid bij mensen met normale bloedtests.^[1] Onze gids over de oorzaken van xanthelasma loopt ze een voor een door.

Hoe kom je van vlakke xanthelasma af?

Vlakke, oppervlakkige xanthelasma past bij de meeste verwijdermethoden, waaronder laser, bevriezen, chemische peelings en verwijderen thuis. Dikke, diepe of langer bestaande plaques hebben vaker een operatie nodig.

De dikte is een van de belangrijkste dingen die een arts afweegt. Richtlijnen uit gepubliceerde reviews wijzen op het volgende:^[2][3]

• Oppervlakkige, zachte plaques van minder dan 5 mm hoog, minder dan een jaar aanwezig: laser, radiofrequentie, chemische peelings of bevriezen, gekozen naar wat bij de persoon past.
• Diepe, harde plaques van 5 mm of hoger, meer dan een jaar aanwezig of tot in de spier: operatief verwijderen is meestal de betere keus.

Vlakke plaques vragen ook om een mildere aanpak. Bij chemische peelings was bijvoorbeeld een zuursterkte van 50% genoeg voor vlakke maculaire plaques, terwijl verheven, nodulaire plaques het best reageerden op de sterkste concentratie.^[2] Laser is effectief bij de juiste plaques: een review van 49 onderzoeken vond dat CO2-laser meer dan 75% verbetering gaf bij meer dan 90% van de patiënten, met verandering van de huidskleur als meest voorkomende complicatie.^[4] Laser kun je het best beperken tot kleine, ondiepe plaques, en grotere plaques die met laser werden verwijderd, lieten in één reeks meer littekens, verkleuring en terugkeer zien.^[3] De kosten in een kliniek verschillen; zie hoeveel het verwijderen van xanthelasma kost.

Read moreHuidxanthomen

Veel mensen met vlakke plaques gaan liever helemaal niet naar een kliniek. Onze gidsen over het verwijderen van xanthelasma en hoe je van xanthelasma afkomt vergelijken elke optie, en xanthelasmacrème behandelt de route thuis.

Heeft je arts je cholesterol gecontroleerd en wil je vlakke plaques thuis aanpakken voordat ze dikker worden? Dan is dit de crème die wij voor xanthelasma maken.

Gaat vlakke xanthelasma vanzelf weg?

Zelden. Vlakke plaques vervagen meestal niet vanzelf, en het cholesterol verlagen beschermt je gezondheid meestal meer dan dat het de plaques kleiner maakt. De meeste blijven hetzelfde of groeien langzaam.

Het vet in xanthelasma is opgeslagen in levende cellen in de huid en zweeft niet los rond, dus er is geen makkelijke manier voor het lichaam om het op te ruimen. Onze ervaring is dat bestaande plaques, vlak of verheven, met voeding of cholesterolverlagende medicijnen alleen zelden merkbaar kleiner worden. Je bloedvetten aanpakken is nog steeds de moeite waard voor je hart, en het kan helpen nieuwe plaques te beperken, maar het is meestal geen manier om de plaques die je hebt te verwijderen.

Daarom heeft het gebruikelijke plan twee delen: een controle voor de oorzaak, en een verwijdermethode voor de plaques als ze je storen. Onze gids over de vraag of xanthelasma vanzelf kan weggaan legt meer uit.

Komt vlakke xanthelasma terug na verwijderen?

Dat kan, zoals bij alle xanthelasma, maar diepere plaques komen vaker terug dan ondiepe. De terugkeer wordt meestal gemeld op minder dan 50%, en die is hoger na herhaalde ingrepen en als alle vier de oogleden betrokken zijn.

De cijfers hangen af van de plaque en de methode. De terugkeer na verwijderen ligt meestal onder de 50%, en diepere plaques komen vaker terug.^[1] Na een operatie vond een veel geciteerd verslag een terugkeer van 40% na een eerste excisie, 60% na een tweede, en 80% als alle vier de oogleden waren aangedaan, met ongeveer een kwart van de terugkeer in het eerste jaar.^[2] Onvolledig verwijderen verhoogt het risico.^[3]

Omdat vlakke plaques meestal ondiep en beperkt zijn, zitten ze aan de gunstige kant van die marge. Een cholesterol-, schildklier- of bloedsuikerprobleem goed in de gaten houden helpt ook. Onze gids over de vraag of xanthelasma terugkomt behandelt de terugkeer volledig.

Vlakke xanthelasma: kort samengevat

Xanthelasma kan vlak zijn, en vlakke plaques zijn nog steeds xanthelasma, met dezelfde verbanden met de gezondheid als verheven plaques. Het zijn meestal de dunste en meest oppervlakkige plaques, waardoor ze het eenvoudigst te verwijderen zijn.

Laat één keer je cholesterol, schildklier en bloedsuiker controleren, want dat gaat over je gezondheid. Storen de vlakke plekken je, pak ze dan aan voordat ze dikker worden of zich uitbreiden. Xanthel® is een cosmetische crème die is gemaakt om xanthelasma thuis te verwijderen, verkocht door Xanthelasma.com. Je vindt de crème onderaan deze pagina, of lees meer over Xanthel® crème om xanthelasma te verwijderen en blader door al onze xanthelasma-gidsen.

Veelgestelde vragen over vlakke xanthelasma

Kan xanthelasma helemaal vlak zijn?

Ja. Xanthelasma kan als zachte gele plek helemaal gelijk liggen met de huid, of het kan licht verheven of knobbelig zijn. Vlakke plaques zijn een heel typische vorm.

Is vlakke xanthelasma minder ernstig?

Nee. De vorm beschrijft hoe het eruitziet, niet wat het betekent. Vlak of verheven, de plaque zelf is onschuldig, maar ongeveer de helft van de mensen met xanthelasma heeft een stoornis van de bloedvetten die het controleren waard is.

Hoe weet ik of een vlakke gele plek xanthelasma is?

Let op een zachte, pijnloze gele plek bij de binnenooghoek van de oogleden, vaak aan beide kanten. Een arts kan het meestal al bevestigen door ernaar te kijken.

Kan vlakke xanthelasma verheven xanthelasma worden?

Dat kan. Plaques groeien vaak langzaam, worden dikker en smelten in maanden of jaren samen, en oudere plaques zijn meestal steviger en dieper dan recente.

Is vlakke xanthelasma makkelijker te verwijderen?

Read moreWat is xanthelasma eigenlijk

Over het algemeen wel. Dunne, oppervlakkige plaques passen bij meer verwijdermethoden en komen meestal minder vaak terug dan dikke, diepe plaques, die vaker een operatie nodig hebben.

Betekent vlakke xanthelasma hoog cholesterol?

Niet noodzakelijk. Ongeveer de helft van de mensen met xanthelasma heeft een stoornis van de bloedvetten en ongeveer de helft heeft normale uitslagen, dus een eenvoudige bloedtest is de manier om het te ontdekken.

Vervaagt vlakke xanthelasma vanzelf?

Zelden. Vlakke plaques blijven meestal of groeien langzaam, en het cholesterol verlagen beschermt eerder je hart dan dat het de plaques die je al hebt laat verdwijnen.

Kan ik vlakke xanthelasma thuis verwijderen?

Ja, veel mensen doen dat. Zodra een arts je cholesterol heeft gecontroleerd, is een crème voor thuis zoals Xanthel® een manier om vlakke plaques aan te pakken voordat ze dikker worden.

Lees ook

XanthelasmaDe complete gids Kan xanthelasma wit zijn?Kleur en lookalikes Kan xanthelasma groter worden?Hoe plaques groeien Wat kan op xanthelasma lijken?De lookalikes Vlak xanthoomVlakke plekken buiten de oogleden Crème voor xanthelasmaThuis verwijderen