Waarom xanthelasma ontstaat

Waarom ontstaat xanthelasma?

Omdat vet uit de piepkleine bloedvaatjes in het ooglid naar de huid eromheen ontsnapt, en afweercellen die het opnemen veranderen in gele, met vet gevulde schuimcellen. Hoeveel vet er kan ontsnappen en hoe lek de bloedvaatjes zijn, bepalen of er plaques ontstaan.

Xanthelasma palpebrarum is een ophoping van schuimcellen in de ooglidhuid. De belangrijkste verklaring is dat knipperen de haarvaatjes in het ooglid samendrukt, dat de bloedvaatjes met de leeftijd meer gaan lekken en dat macrofagen die het ontsnapte vet opnemen schuimcellen worden, die zich rond de bloedvaatjes in de diepere huid verzamelen, met enige ontsteking.^[1] Ongeveer de helft van de mensen met xanthelasma heeft een primaire of secundaire vetstofwisselingsstoornis.^[1]

Xanthelasma ontstaat dus waar twee dingen samenkomen: vet in het bloed en een lek, hardwerkend ooglid. Deze pagina volgt dat proces stap voor stap. Zie voor de persoonlijke kant, welke reden voor jou geldt, waarom ik xanthelasma heb; voor de volledige medische lijst de oorzaken van xanthelasma.

Hoe ontstaat xanthelasma, stap voor stap?

Deeltjes die vet vervoeren, circuleren in het bloed, lekken door de wanden van kleine bloedvaatjes in het ooglid, worden opgenomen door macrofagen en hopen zich op als schuimcellen die door de dunne huid heen zichtbaar zijn als gele plaques.

1. Vet reist in het bloed. Cholesterol en triglyceriden worden vervoerd in deeltjes die lipoproteïnen heten, zoals LDL.^[5]
2. De bloedvaatjes lekken. Lipoproteïnen sijpelen door de vaatwand heen naar het weefsel eromheen.^[5] In het ooglid drukt knipperen de haarvaatjes samen en gaan ze met de leeftijd meer lekken.^[1]
3. Afweercellen reageren. Macrofagen in het weefsel nemen het ontsnapte vet op.^[5]
4. Schuimcellen ontstaan. Macrofagen die overladen zijn met vet, worden schuimcellen.^[1]
5. Ze verzamelen zich rond de bloedvaatjes. Schuimcellen verzamelen zich in de diepere huid rond bloedvaatjes, met enige ontsteking.^[1]
6. Er verschijnt een plaque. In de dunne ooglidhuid zijn de gele cellen zichtbaar als zachte plaques.

Onze gidsen over hoe xanthelasma ontstaat en hoe xanthelasma begint beschrijven wat je in elk stadium ziet.

Welke bloedvetten spelen een rol als xanthelasma ontstaat?

Vooral LDL-cholesterol en de deeltjes die het vervoeren. Gemiddeld hebben mensen met xanthelasma een hoger totaal en LDL-cholesterol en apolipoproteïne B, en een lager apolipoproteïne A1, dat bij HDL hoort, dan mensen zonder xanthelasma.

Een meta-analyse van 15 patiënt-controleonderzoeken met 854 patiënten liet zien dat mensen met xanthelasma een hoger totaal cholesterol, LDL-cholesterol en apolipoproteïne B en een lager apolipoproteïne A1 hadden dan mensen zonder xanthelasma.^[2] Apolipoproteïne B zit op LDL en vergelijkbare deeltjes, dus meer daarvan betekent meer deeltjes die kunnen lekken; apolipoproteïne A1 hoort bij HDL, dat helpt cholesterol uit weefsels af te voeren.

De vetstofwisselingsstoornissen die een rol spelen, zijn onder meer hyperlipidemie type IIa, IIb en IV en laag HDL.^[1] In een onderzoek onder 42 patiënten was het mediane HDL 36,2 mg/dl bij patiënten tegenover 50,5 mg/dl bij gematchte controlepersonen.^[3] Onze gids over de vraag of xanthelasma op verhoogd cholesterol wijst gaat in op de cijfers.

Waarom lekken de bloedvaatjes in het ooglid?

Omdat de oogleden nooit stoppen met bewegen. Elke knipper drukt hun kleine bloedvaatjes samen, en naarmate ze ouder worden, gaan ze meer lekken. Letsel en ontsteking kunnen bloedvaatjes ook laten lekken, wat helpt verklaren waarom plaques ontstaan op plekken met herhaalde mechanische belasting.

De mechanische verklaring voor xanthelasma is dat knipperen de haarvaatjes in het ooglid samendrukt en dat bloedvaatjes met de leeftijd meer doorlaatbaar worden.^[1] In bredere zin kunnen xanthomen ook bij normale bloedvetten ontstaan wanneer weefselletsel of ontsteking de doorlaatbaarheid van de bloedvaten vergroot, wat wordt voorgesteld voor laesies op plekken met vaak mechanisch trauma.^[5]

Daarom ontstaat xanthelasma bij voorkeur op de oogleden en niet op huid die minder beweegt, en verschijnt het meestal op middelbare leeftijd en niet in de jeugd. Het verklaart ook waarom de plaques zich verder kunnen ontwikkelen: het knipperen gaat door en de bloedvaatjes blijven ouder worden. Onze gids over waarom xanthelasma ontstaat vat de redenen kort samen.

Hoe ontstaan schuimcellen bij xanthelasma?

Macrofagen, de opruimcellen van het afweersysteem, nemen het ontsnapte vet op. Nemen ze meer op dan ze kunnen verwerken, dan vullen ze zich met vetdruppeltjes en worden ze schuimcellen, genoemd naar hun schuimige uiterlijk onder de microscoop.

Macrofagen die overladen zijn met vet, worden schuimcellen in de reticulaire dermis, de diepere laag van de huid, gegroepeerd rond bloedvaatjes, met enige ontsteking.^[1] Dezelfde schuimcellen vormen elk soort xanthoom, van knobbels op pezen tot eruptieve bultjes; het verschil zit in waar het vet lekt en waarom.^[5]

Omdat schuimcellen levende cellen zijn die in de huid zitten en geen vochtzakje vormen, is xanthelasma vast weefsel. Daarom kun je het niet uitknijpen en neemt het lichaam het niet zomaar weer op. Onze gids over huidxanthomen laat zien hoe hetzelfde proces zich elders afspeelt.

Waarom ontstaat xanthelasma bij normaal cholesterol?

Read moreWelke voeding veroorzaakt xanthelasma

Omdat de omstandigheden in het ooglid zelf al genoeg kunnen zijn. Door knipperen en ouder wordende bloedvaatjes kan vet ontsnappen, zelfs bij gewone bloedwaarden, en onderzoekers opperen dat plaatselijke, hormonale of aan afweercellen gebonden factoren een rol spelen.

In een onderzoek onder 42 patiënten met xanthelasma en 42 gematchte controlepersonen had 54,8% van de patiënten een normaal cholesterol en 45,2% hoog cholesterol. De auteurs opperden dat plaatselijke, hormonale of aan macrofagen gebonden factoren de gevallen met normaal cholesterol kunnen verklaren.^[3] Het mediane HDL was bij patiënten ook lager dan bij controlepersonen,^[3] wat laat zien waarom een volledig lipidenprofiel belangrijker is dan één cholesterolgetal.

Normale bloedvetten maken xanthelasma niet betekenisloos. Een groot bevolkingsonderzoek liet zien dat het verband met hartziekte los van cholesterol gold (zie hieronder).^[4]

Door welke aandoeningen ontstaat xanthelasma eerder?

Alles wat de bloedvetten verhoogt: erfelijke vetstofwisselingsstoornissen zoals familiaire hypercholesterolemie, een traag werkende schildklier, diabetes, primaire biliaire cholangitis, nefrotisch syndroom en medicijnen met retinoïden of oestrogeen.

• Primaire vetstofwisselingsstoornissen. Hyperlipidemie type IIa, IIb en IV en laag HDL.^[1]
• Familiaire hypercholesterolemie. Een erfelijke oorzaak van zeer hoog LDL die ongeveer 1 op de 250 tot 1 op de 500 mensen treft; tot de tekenen behoort xanthelasma.^[6] Artsen zoeken er beter naar als xanthelasma op jonge leeftijd ontstaat.^[1]
• Traag werkende schildklier en diabetes. Beide verhogen de bloedvetten en zijn erkende secundaire oorzaken.^[1]
• Primaire biliaire cholangitis. Een leveraandoening die lipoproteïne X produceert.^[1]
• Nefrotisch syndroom en sarcoïdose. Andere erkende verbanden.^[1]
• Medicijnen. Retinoïden en oestrogenen kunnen de bloedvetten verhogen.^[1]

Onze gids over de vraag of xanthelasma erfelijk is legt de erfelijke kant uit.

Waarom ontstaat xanthelasma bij sommige mensen vaker?

Het komt vaker voor bij vrouwen en op middelbare leeftijd. Het komt voor bij ongeveer 1,1% van de vrouwen en 0,3% van de mannen, meestal tussen 20 en 70 jaar, het vaakst tussen 35 en 55.

Xanthelasma komt voor bij ongeveer 1,1% van de vrouwen en 0,3% van de mannen en wordt meestal gezien tussen 20 en 70 jaar, met een piek van 35 tot 55.^[1] In het onderzoek onder 42 patiënten was 85,7% vrouw en was de gemiddelde leeftijd ongeveer 47; de auteurs noemden hormonale factoren als een van de mogelijke verklaringen.^[3] Medicijnen met oestrogeen behoren ook tot de erkende secundaire oorzaken.^[1]

Het leeftijdspatroon past bij het mechanisme: bloedvaatjes gaan met de leeftijd meer lekken,^[1] dus plaques verschijnen meestal zodra die lekkage is toegenomen. Onze gids over hoe snel xanthelasma groeit legt uit wat er gebeurt nadat de eerste plaque verschijnt.

Hangt het proces achter xanthelasma samen met hartziekte?

Ja. Mensen met xanthelasma hebben een hoger risico op een hartaanval en hartziekte, los van cholesterol, en gemiddeld dikkere halsslagaderwanden, wat doet vermoeden dat dezelfde processen van vetverwerking in de slagaders een rol kunnen spelen.

Een onderzoek dat bijna 13.000 mensen uit de algemene bevolking tientallen jaren volgde, liet zien dat xanthelasma samenhing met een hoger risico op een hartaanval en hartziekte, los van cholesterol.^[4] Een meta-analyse liet zien dat mensen met xanthelasma dikkere halsslagaderwanden (intima-mediadikte van de halsslagader) en een hoger risico op aderverkalking hadden.^[2]

De plaques veroorzaken geen hartproblemen, maar ze zijn een zichtbare aanwijzing waar je iets mee kunt doen. Onze gids over waar xanthelasma op wijst legt uit wat je moet laten controleren.

Waarom blijft xanthelasma als het eenmaal is ontstaan?

Omdat schuimcellen vast weefsel zijn dat het lichaam niet gemakkelijk opruimt, en de omstandigheden die ze hebben gevormd, knipperen en ouder wordende bloedvaatjes, doorgaan. Bloedvetten onder controle houden beschermt je hart, maar laat bestaande plaques zelden verdwijnen, en plaques kunnen na verwijderen terugkomen.

Hetzelfde proces dat een plaque heeft gevormd, gaat door nadat die is verschenen, en daarom blijft xanthelasma meestal zitten of groeit het langzaam. Ook na verwijderen is terugkeer over het algemeen minder dan 50%, loopt die op tot ongeveer 60% na herhaalde ingrepen en is die hoger bij diepere plaques.^[1] Een vetstofwisselingsstoornis onder controle houden blijft de moeite waard voor je gezondheid en geeft de beste kans op minder nieuwe plaques.

Onze gids over de vraag of xanthelasma terugkomt legt terugkeer in detail uit.

Hoe ontdek je waarom jouw xanthelasma is ontstaan?

Met bloedtests: een nuchter lipidenprofiel, leverwaarden, schildkliertests en nuchtere bloedsuiker, plus HbA1c als je diabetes hebt. Samen laten ze zien welke factoren in jouw geval een rol spelen.

1. Nuchter lipidenprofiel. Totaal, LDL- en HDL-cholesterol en triglyceriden.^[1]
2. Leverwaarden. Zoekt naar aandoeningen zoals primaire biliaire cholangitis.^[1]
3. Schildkliertests. Sluiten een traag werkende schildklier uit.^[1]
4. Nuchtere glucose, en HbA1c bij diabetes. Controleren de bloedsuiker.^[1]
5. Familiegeschiedenis. Vooral als xanthelasma op jonge leeftijd is ontstaan.^[1]
6. Beoordeling van het hartrisico. Bloeddruk, roken en gewicht, gezien het verband met hartziekte.^[4]

Is alles normaal, dan zijn plaatselijke factoren in het ooglid de waarschijnlijkste verklaring, en gaat verwijderen puur om hoe de plaques eruitzien. Onze gids over waarom je xanthelasma hebt gekregen helpt je de uitslagen te begrijpen.

Hoe kom je ervan af als je weet waarom het is ontstaan?

Read moreXanthoom in de maag

Door de plaques zelf te verwijderen: met laser, een operatie of peelings in de kliniek, of thuis met een verwijdercrème die voor xanthelasma is gemaakt. De oorzaak onder controle houden beschermt je gezondheid, maar laat de plaques zelden verdwijnen.

Omdat schuimcellen niet vanzelf verdwijnen, komen de meeste mensen van xanthelasma af door het te verwijderen. Onze gidsen over het verwijderen van xanthelasma en crème voor xanthelasma vergelijken de routes in de kliniek en thuis.

Houd je de oorzaak samen met je arts onder controle en wil je de plaques zelf thuis aanpakken? Dan is dit de crème die wij voor xanthelasma maken.

Waarom xanthelasma ontstaat: kort samengevat

Xanthelasma ontstaat wanneer vet lekt uit bloedvaatjes in het ooglid, die door knipperen worden samengedrukt en met de leeftijd meer gaan lekken, en afweercellen zich ermee vullen en schuimcellen worden. Bij ongeveer de helft van de mensen zit er een stoornis in de bloedvetten achter; de rest heeft normale bloedvetten.

Laat je bloedvetten, schildklier, bloedsuiker en hartgezondheid controleren en beslis daarna of je de plaques wilt laten verwijderen. Xanthel® is een cosmetische crème die is gemaakt om xanthelasma thuis te verwijderen, verkocht door Xanthelasma.com. Je vindt de crème onderaan deze pagina, of lees meer over Xanthel® crème om xanthelasma te verwijderen, lees onze hoofdgids over xanthelasma en bekijk al onze xanthelasma-gidsen.

Veelgestelde vragen over waarom xanthelasma ontstaat

Lees ook

Waarom ontstaat xanthelasma?De redenen in het kort Hoe ontstaat xanthelasma?Wat je in elke fase ziet Waarom heb ik xanthelasma?Waarom jij, waarom nu Oorzaken van xanthelasmaDe volledige medische lijst Waar wijst xanthelasma op?Wat het zegt over je gezondheid Xanthelasma verwijderenElke methode vergeleken