Η βιολογία με απλά λόγια: από τη χοληστερόλη στο αίμα σας σε μια κίτρινη πλάκα στο βλέφαρό σας, γιατί «επιλέγονται» τα βλέφαρα, γιατί σχηματίζεται ακόμη και με φυσιολογική χοληστερόλη και τι σημαίνει αυτό για την αφαίρεση
Το ξάνθελασμα σχηματίζεται όταν σωματίδια που μεταφέρουν χοληστερόλη διαρρέουν από μικροσκοπικά αιμοφόρα αγγεία του βλεφάρου, κύτταρα του ανοσοποιητικού που λέγονται μακροφάγα τα «καταπίνουν» και τα κύτταρα αυτά γίνονται γεμάτα λίπος «αφρώδη κύτταρα» που συγκεντρώνονται σε μια μαλακή κίτρινη πλάκα. Αυτό συμβαίνει αργά, μέσα σε μήνες και χρόνια. Επειδή το λίπος καταλήγει κλειδωμένο μέσα σε κύτταρα στο βαθύτερο δέρμα, η πλάκα δεν απορροφάται ούτε μικραίνει όταν πέφτει η χοληστερόλη, και γι’ αυτό η αφαίρεση είναι αυτό που την εξαφανίζει.
Το ανοιγοκλείσιμο των ματιών συμπιέζει τα μικροσκοπικά αιμοφόρα αγγεία του βλεφάρου, που γίνονται πιο διαπερατά με την ηλικία. Σωματίδια που μεταφέρουν χοληστερόλη διαρρέουν στο δέρμα, τα μακροφάγα τα καταπίνουν και γίνονται αφρώδη κύτταρα και τα αφρώδη κύτταρα συγκεντρώνονται γύρω από τα αγγεία σε μια κίτρινη πλάκα. Περίπου οι μισοί παρουσιάζουν διαταραχή των λιπιδίων που τροφοδοτεί αυτή τη διαδικασία· οι υπόλοιποι έχουν φυσιολογικά λιπίδια του αίματος.
Τα βασικά σημεία
- Το ξάνθελασμα αποτελείται από αφρώδη κύτταρα: κύτταρα του ανοσοποιητικού γεμάτα χοληστερόλη.
- Συγκεντρώνονται γύρω από μικρά αγγεία στο βαθύτερο στρώμα του δέρματος του βλεφάρου.
- Το ανοιγοκλείσιμο και τα διαπερατά αγγεία βοηθούν να εξηγηθεί γιατί «επιλέγονται» τα βλέφαρα.
- Περίπου οι μισοί από όσους έχουν ξάνθελασμα παρουσιάζουν διαταραχή των λιπιδίων.
- Μπορεί να σχηματιστεί με φυσιολογική χοληστερόλη, συχνά μαζί με χαμηλή HDL.
- Η μείωση της χοληστερόλης σπάνια μικραίνει μια πλάκα αφού έχει σχηματιστεί.
Σε αυτή τη σελίδα 16 ενότητες
Πώς σχηματίζεται το ξάνθελασμα;
Σωματίδια που μεταφέρουν χοληστερόλη διαρρέουν από μικροσκοπικά αιμοφόρα αγγεία του βλεφάρου στο δέρμα, όπου κύτταρα του ανοσοποιητικού που λέγονται μακροφάγα τα καταπίνουν και γίνονται αφρώδη κύτταρα. Με τον καιρό, συγκεντρώνονται αρκετά αφρώδη κύτταρα ώστε να σχηματιστεί μια ορατή κίτρινη πλάκα.
Το StatPearls, το κλινικό σύγγραμμα αναφοράς της National Library of Medicine, περιγράφει αυτή ως την επικρατέστερη εξήγηση: τα τριχοειδή του βλεφάρου συμπιέζονται σε κάθε ανοιγοκλείσιμο, γίνονται πιο διαπερατά με την ηλικία και μακροφάγα φορτωμένα με λιπίδια συσσωρεύονται γύρω τους στο χόριο, με κάποια φλεγμονή.[1] Το ξάνθελασμα δεν είναι ένα μόρφωμα που φυτρώνει έξω από το δέρμα όπως μια κρεατοελιά· είναι μια αργή συσσώρευση κυττάρων που βρίσκονται ήδη εκεί.
Οι σελίδες μας για το τι είναι το ξάνθελασμα και για το πώς ξεκινά το ξάνθελασμα καλύπτουν τα βασικά και τα πρώτα ορατά σημάδια. Αυτή η σελίδα είναι η βιολογία πίσω από αυτά.

Από τι αποτελείται το ξάνθελασμα;
Από αφρώδη κύτταρα: μακροφάγα, που λέγονται επίσης ιστιοκύτταρα, τα οποία έχουν καταπιεί τόση χοληστερόλη ώστε στο μικροσκόπιο φαίνονται αφρώδη. Συγκεντρώνονται γύρω από μικρά αιμοφόρα αγγεία στο επιφανειακό δικτυωτό χόριο, το πιο σκληρό στρώμα κάτω από την επιφάνεια του δέρματος.
Αυτό βλέπει ένας γιατρός όταν εξετάζεται ένα δείγμα, σύμφωνα με το StatPearls.[1] Η χοληστερόλη που αποθηκεύεται μέσα σε αυτά τα κύτταρα δίνει στην πλάκα το κίτρινο χρώμα της και το ότι τα κύτταρα βρίσκονται αρκετά κοντά στην επιφάνεια εξηγεί γιατί οι πλάκες είναι μαλακές και γιατί το χρώμα φαίνεται τόσο καθαρά μέσα από το λεπτό δέρμα του βλεφάρου.
Συνήθως δεν χρειάζεται βιοψία· οι γιατροί αναγνωρίζουν το ξάνθελασμα με την πρώτη ματιά και παίρνουν δείγμα μόνο αν η διάγνωση είναι αβέβαιη.[1] Η σελίδα μας για το xanthelasma palpebrarum, την ιατρική του ονομασία, εξηγεί περισσότερα για το τι φαίνεται στο μικροσκόπιο.

Ποια είναι τα βήματα στον σχηματισμό του ξανθελάσματος;
Έξι βήματα, από το αίμα έως την πλάκα: τροφοδοσία, συμπίεση, διαρροή, κατάποση, συγκέντρωση και εμφάνιση. Το καθένα χρειάζεται χρόνο και γι’ αυτό οι πλάκες δημιουργούνται μέσα σε μήνες και χρόνια.
- Τροφοδοσία. Η χοληστερόλη ταξιδεύει στο αίμα μέσα σε σωματίδια όπως η LDL· περισσότερα σωματίδια σημαίνουν περισσότερη πρώτη ύλη.
- Συμπίεση. Κάθε ανοιγοκλείσιμο συμπιέζει τα μικροσκοπικά τριχοειδή του βλεφάρου.[1]
- Διαρροή. Με την ηλικία τα αγγεία γίνονται πιο διαπερατά και σωματίδια που μεταφέρουν λίπος διαρρέουν στο δέρμα.[1]
- Κατάποση. Τα μακροφάγα, τα κύτταρα «καθαρισμού» του δέρματος, προσλαμβάνουν το λίπος και γίνονται αφρώδη κύτταρα.[1]
- Συγκέντρωση. Τα αφρώδη κύτταρα μαζεύονται γύρω από τα αγγεία στο βαθύτερο δέρμα, με κάποια φλεγμονή.[1]
- Εμφάνιση. Μόλις συσσωρευτούν αρκετά, εμφανίζεται στην επιφάνεια μια μαλακή, επίπεδη, ανοιχτοκίτρινη κηλίδα.
Ο κύκλος δεν σταματά από μόνος του. Όσο τα σωματίδια συνεχίζουν να διαρρέουν και τα κύτταρα συνεχίζουν να τα καταπίνουν, μια πλάκα μπορεί να απλωθεί, να παχύνει ή να εμφανιστούν δίπλα της νέες κηλίδες. Η σελίδα μας για το αν το ξάνθελασμα μπορεί να μεγαλώσει εξετάζει τι γίνεται μετά.

Γιατί το ξάνθελασμα σχηματίζεται στα βλέφαρα;
Πιθανότατα λόγω της συνεχούς κίνησης και του λεπτού δέρματος. Το ανοιγοκλείσιμο συμπιέζει επανειλημμένα τα μικροσκοπικά αγγεία του βλεφάρου και το δέρμα του βλεφάρου είναι τόσο λεπτό, ώστε ακόμη και μια μικρή συσσώρευση κίτρινων κυττάρων φαίνεται από μέσα.
Το StatPearls επισημαίνει τη μηχανική καταπόνηση των τριχοειδών του βλεφάρου από το ανοιγοκλείσιμο ως μέρος της εξήγησης.[1] Οι εσωτερικές γωνίες των άνω βλεφάρων είναι η κλασική θέση και οι πλάκες συχνά εμφανίζονται και στα δύο μάτια και μερικές φορές και στα κάτω βλέφαρα.[1]
Άλλα ξανθώματα σχηματίζονται σε άλλα σημεία για παρόμοιους λόγους: τα τενόντια ξανθώματα σε τένοντες που καταπονούνται συνεχώς, τα οζώδη πάνω από σημεία πίεσης όπως οι αγκώνες και τα γόνατα. Οι σελίδες μας για το τι προκαλεί τις εναπ&o